Τα 7 ελληνικά χριστουγεννιάτικα έθιμα που λίγοι γνωρίζουν

Τα Χριστούγεννα, μία από τις σημαντικότερες γιορτές του χρόνου, είναι γεμάτα από έθιμα που έχουν περάσει από γενιά σε γενιά και διαφέρουν από τόπο σε τόπο. Στην Ελλάδα, εκτός από τα γνωστά έθιμα, όπως η κοπή της βασιλόπιτας, υπάρχουν και κάποια λιγότερο γνωστά που βρίσκονται σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας. Στις επόμενες γραμμές αυτού του άρθρου θα παρουσιαστούν 9 ελληνικά χριστουγεννιάτικα έθιμα που δεν γνωρίζουν πολλοί.

Οι «Μωμόγεροι» στα Ποντιακά χωριά της Δυτικής Μακεδονίας

Οι «Μωμόγεροι» είναι ένα ιδιαίτερο και θεατρικό ελληνικό έθιμο που πραγματοποιείται από τις 26 Δεκεμβρίου μέχρι και τις 6 Ιανουαρίου, στη Δράμα, στη Κοζάνη, στη Φλώρινα και σε άλλα Ποντιακά χωριά της Δυτικής Μακεδονίας. Η λέξη «Μωμόγεροι», προέρχεται από τις λέξεις «μίμος» και «γέρος» και έχει ποντιακές καταβολές.

Κατά την διάρκεια των γιορτών, ομάδες ατόμων με μάσκες, παραδοσιακές ποντιακές φορεσιές και προβιές γυρνούν στους δρόμους και στα σπίτια. Επίσης, πραγματοποιείται και μία αυτοσχέδια λαϊκή θεατρική παράσταση με σατιρικούς διαλόγους, χορούς και διάφορες αστείες εικόνες. Το συγκεκριμένο έθιμο συμβολίζει την καλή τύχη καθώς και την ανανέωση της ζωής με τον ερχομό του νέου έτους.

Το «τάισμα της βρύσης» στη Θεσσαλία

Άλλο ένα ξεχωριστό ελληνικό χριστουγεννιάτικο έθιμο είναι το «Τάισμα της βρύσης» που συμβαίνει στα χωριά της Θεσσαλίας. Τα μεσάνυχτα της παραμονής της Πρωτοχρονιάς ή των Χριστουγέννων μία ομάδα νεαρών γυναικών παίρνουν στάμνες και κατευθύνονται στη βρύση του χωριού για να πάρουν το «αμίλητο» ή «άκραντο νερό», νερό δηλαδή που φέρνουν πίσω, δίχως να μιλήσουν στη διαδρομή.

«Ταΐζουν» τη βρύση, αλείφοντας την με μέλι και βούτυρο και εύχονται να τρέχει η προκοπή στο σπίτι τους όπως τρέχει το νερό και η ζωή τους να είναι τόσο γλυκιά όσο το μέλι. Επίσης, την «ταΐζουν» με τυρί, ψωμί και όσπρια. Πριν φύγουν από την βρύση, ρίχνουν στη στάμνα ένα φύλλο βατομουριάς και τρία χαλίκια και επιστρέφουν στο σπίτι. Εκεί θα πιεί όλη η οικογένεια το νερό και μετά θα το ρίξουν στις τέσσερις γωνίες του σπιτιού μαζί με τα χαλίκια.

Τα »Μπαμπαλιούρια» στα χωριά της Λάρισας

Ένα ενδιαφέρον έθιμο που προέρχεται από τις αρχαίες διονυσιακές τελετές, αναβιώνει στα χωριά της Λάρισας, την Πρωτοχρονιά και ονομάζεται «Μπαμπαλιούρια». Σε αυτό το έθιμο συμμετέχουν νέοι άνδρες που φορούν μάλλινο παντελόνι, λευκό πουκάμισο με φαρδιά μανίκια, τσαρούχια, μάσκα από προβιά ζώου στο κεφάλι και ζώνη με κουδούνια.

Μετά από το τέλος της Θείας Λειτουργίας περπατούν στους δρόμους κουνώντας δυνατά τα κουδούνια και λένε κάλαντα και ευχές. Με αυτό το τρόπο επιδιώκουν να διώξουν μακριά τα κακά πνεύματα και να καλωσορίσουν το νέο έτος με ευημερία και υγεία.

Η «Κολίντα Μπάμπω» της Πέλλας

Στη Πέλλα την προπαραμονή των Χριστουγέννων αναβιώνει ένα έθιμο που σχετίζεται με τη σφαγή του Ηρώδη. Ονομάζεται «Κολίντα Μπάμπω» που σημαίνει «σφάζουν, γιαγιά». Οι κάτοικοι ανάβουν φωτιές και ψάλλουν κάλαντα προκειμένου να προστατευτούν από αυτή τη σφαγή και από τα κακά της νέας χρονιάς. Σύμφωνα με την παράδοση, δέχονται καρύδια, μελομακάρονα και κρασί για κέρασμα.

Τα χριστουγεννιάτικα έθιμα της Άρτας και των Ιωαννίνων

Ένα παλιό χριστουγεννιάτικο έθιμο που τηρείται μέχρι σήμερα στα χωριά της Άρτας είναι το «αναμμένο πουρνάρι». Μόλις γεννήθηκε ο Χριστός, πήγαν να τον προσκυνήσουν οι βοσκοί. Στο βουνό όμως υπήρχε σκοτάδι και για να μπορέσουν να φτάσουν δίπλα στον Χριστό, βρήκαν ένα ξερό πουρνάρι και έκοψαν τα κλαδιά του. Στη συνέχεια, ο κάθε βοσκός πήρε ένα κλαδί στο χέρι του και έβαλε φωτιά.

Από τότε, σε αυτά τα χωριά, όποιος επισκέπτεται το σπίτι του γείτονα για να του ευχηθεί τις μέρες των Χριστουγέννων ή όταν το παιδί επιστρέφει στο σπίτι των γονιών τους, κρατάει ένα κλαρί πουρναριού και το ανάβει. Παρόμοια, στα Ιωάννινα, οι άνθρωποι κρατούν φύλλα από ίταμο και δάφνη και τους βάζουν φωτιά. Μόλις συναντήσουν τους γείτονες, πετούν τα αναμμένα φύλλα στο τζάκι. Με αυτή την πράξη πιστεύεται πως ο καπνός θα διώξει τα κακά πνεύματα και το σπιτικό θα γεμίσει με καλή τύχη.

Το «Χριστόξυλο» στην Μακεδονία

Το «Χριστόξυλο» είναι ένα έθιμο που αναβιώνει σε περιοχές της Μακεδονίας και είναι συνδεδεμένο με τις οικογενειακές συγκεντρώσεις. Την παραμονή των Χριστουγέννων, ο ιδιοκτήτης κάθε σπιτιού διαλέγει από το χωράφι του, το πιο όμορφο και γερό ξύλο από ελιά ή από πεύκο και το μεταφέρει στο σπίτι, ψέλνοντας κάλαντα ή λέγοντας διάφορες ευχές.

Έπειτα συγκεντρώνεται όλη η οικογένεια γύρω από το τζάκι και ανάβουν αυτό το ξύλο. Ευχή της οικογένειας  είναι να καίγεται για δώδεκα ημέρες, δηλαδή από τις 25 Δεκεμβρίου μέχρι και τις 6 Ιανουαρίου. Σύμφωνα με την παράδοση όσο διάστημα καίγεται το Χριστόξυλο ζεσταίνεται ο Χριστός στην Βηθλεέμ. Οι στάχτες του θεωρούνται πως προστατεύουν το σπίτι.

Τέλος, στην Χίο διατηρείται ένα έθιμο κάθε παραμονή της Πρωτοχρονιάς και είναι τα «αγιοβασιλιάτικα καραβάκια». Σύμφωνα με αυτό, οι κάτοικοι του νησιού κατασκευάζουν μικρά καράβια, τους προσθέτουν φωτάκια και τα τοποθετούν σε παράθυρα. Αναπαριστούν το ταξίδι του Αγίου Βασιλείου και είναι σύμβολο ελπίδας και καλής τύχης.

Γράφει: Μαίρη Κάντα

Διάβασε το τεύχος Δεκεμβρίου του Psychiko News εδώ!!

PHOTO: PIXABAY