Τομές και εκσκαφές στον Δήμο Φιλοθέης–Ψυχικού

Δρόμοι που σκάβονται ξανά και ξανά, πεζοδρόμια που αποκαθίστανται πρόχειρα και εργασίες που δυσκολεύουν την καθημερινότητα. Ο Δήμος θέτει σε διαβούλευση ένα νέο πλαίσιο κανόνων, επιχειρώντας να αντιμετωπίσει ένα γνώριμο πρόβλημα των γειτονιών μας.

Ένας δρόμος ασφαλτοστρώνεται και λίγο καιρό αργότερα ξανασκάβεται. Ένα πεζοδρόμιο ανοίγει για την εγκατάσταση ενός δικτύου και, όταν ολοκληρωθούν οι εργασίες, η επιφάνειά του δεν είναι πια όπως πριν. Μπαλώματα στην άσφαλτο, σπασμένες πλάκες, ανωμαλίες και καθιζήσεις συνθέτουν μια εικόνα που συναντάμε σε αρκετά σημεία της Φιλοθέης, του Ψυχικού και του Νέου Ψυχικού.

Οι διαμαρτυρίες για τέτοιου είδους παρεμβάσεις δεν αφορούν μόνο την αισθητική των δρόμων. Αφορούν την ασφάλεια των πεζών, την προσβασιμότητα των πεζοδρομίων, την κυκλοφορία των οχημάτων και, τελικά, την ποιότητα του δημόσιου χώρου.

Ποιος επιτρέπει αυτές τις εργασίες; Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν η αποκατάσταση δεν γίνεται σωστά; Και ποιος ελέγχει ότι ο δρόμος ή το πεζοδρόμιο παραδίδεται ξανά στην κατάσταση που πρέπει;

Σε αυτά τα ζητήματα επιχειρεί να δώσει απαντήσεις το νέο πλαίσιο για τις τομές και τις εκσκαφές στους κοινόχρηστους χώρους, το οποίο ο Δήμος Φιλοθέης–Ψυχικού έθεσε σε δημόσια διαβούλευση έως τις 20 Οκτωβρίου 2026.

Τι επιχειρεί να αλλάξει ο νέος κανονισμός

Οι εκσκαφές για την εγκατάσταση, τη συντήρηση ή την επισκευή δικτύων ηλεκτρισμού, ύδρευσης, φυσικού αερίου και τηλεπικοινωνιών είναι αναγκαίες. Καμία σύγχρονη πόλη δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς αυτές τις υποδομές.

Το πρόβλημα δεν είναι, επομένως, ότι πραγματοποιούνται εργασίες, αλλά ότι ορισμένες φορές αφήνουν πίσω τους φθορές, πρόχειρες επιδιορθώσεις ή προβλήματα που επιβαρύνουν την καθημερινότητα των κατοίκων.

Το σχέδιο του Δήμου επιχειρεί να καθορίσει με μεγαλύτερη σαφήνεια τις υποχρεώσεις όσων παρεμβαίνουν στους δρόμους και στα πεζοδρόμια.

Πριν ξεκινήσει μια εργασία θα πρέπει να υπάρχει η προβλεπόμενη άδεια και να είναι γνωστό ποιος την πραγματοποιεί. Κατά τη διάρκειά της θα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για την ασφάλεια πεζών και οδηγών, ενώ μετά την ολοκλήρωσή της ο χώρος θα πρέπει να αποκαθίσταται σωστά και μέσα στα προβλεπόμενα χρονικά όρια.

Μία από τις βασικές προβλέψεις είναι η κατάθεση οικονομικής εγγύησης από τον φορέα που πραγματοποιεί τις εργασίες. Η εγγύηση αυτή αποσκοπεί στη διασφάλιση ότι οι υποχρεώσεις αποκατάστασης θα τηρηθούν. Σε διαφορετική περίπτωση, προβλέπονται διαδικασίες ώστε ο Δήμος να μπορεί να παρέμβει και να καταλογίσει τη σχετική δαπάνη στον υπεύθυνο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η δυνατότητα να απαιτείται αποκατάσταση μεγαλύτερης επιφάνειας από το σημείο της εκσκαφής, όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο. Με άλλα λόγια, η αποκατάσταση δεν θα πρέπει να περιορίζεται υποχρεωτικά σε μια στενή λωρίδα ασφάλτου ή σε λίγες πλάκες πεζοδρομίου, εάν η συνολική κατάσταση του χώρου απαιτεί ευρύτερη παρέμβαση.

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί, ουσιαστικά, να εξειδικεύσει τους κανόνες, τις ευθύνες και τις εγγυήσεις για τις εργασίες στους κοινόχρηστους χώρους του Δήμου.

Ένα πρόβλημα που απασχολεί και άλλους δήμους

Η προσπάθεια αντιμετώπισης των προβλημάτων που προκαλούν οι εκσκαφές δεν αποτελεί αποκλειστικά τοπική πρωτοβουλία.

Ο Δήμος Αθηναίων έχει ασχοληθεί με το ζήτημα εδώ και χρόνια, έχοντας θεσπίσει σχετικό κανονισμό ήδη από το 2016 και προχωρώντας στη συνέχεια σε πρωτοβουλίες αναθεώρησης και αυστηροποίησης των κανόνων.

Στις νεότερες προτάσεις του αναγνωρίζονται ως προβλήματα οι πρόχειρες αποκαταστάσεις και οι μεγάλες καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση των εργασιών.

Μία από τις ενδιαφέρουσες ρυθμίσεις που έχουν προταθεί στην Αθήνα είναι να μην μπορεί ένας φορέας να ξεκινά νέες εργασίες στην ίδια δημοτική κοινότητα εάν δεν έχει ολοκληρώσει τις προηγούμενες υποχρεώσεις αποκατάστασης.

Αντίστοιχες πρωτοβουλίες έχουν αναλάβει και άλλοι δήμοι, όπως η Ηλιούπολη και η Κόρινθος, προωθώντας πλαίσια για την αδειοδότηση, την ασφάλεια και την αποκατάσταση των εκσκαφών.

Τα παραδείγματα αυτά δείχνουν ότι πρόκειται για ένα ευρύτερο ζήτημα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Δεν αρκούν, ωστόσο, για να αποδείξουν ότι οι αντίστοιχοι κανονισμοί έχουν ήδη επιλύσει τα προβλήματα στην πράξη.

Αναδεικνύουν, όμως, μια κοινή ανάγκη: να υπάρχουν σαφείς υποχρεώσεις για τους φορείς που εκτελούν έργα και ουσιαστικές δυνατότητες παρέμβασης για τους δήμους.

Το μεγάλο ερώτημα: Ποιος θα ελέγχει;

Η θέσπιση ενός κανονισμού είναι ένα σημαντικό βήμα. Η αποτελεσματικότητά του, όμως, θα κριθεί από την εφαρμογή του.

Το σχέδιο του Δήμου Φιλοθέης–Ψυχικού προβλέπει υποχρεώσεις για τους φορείς και τους αναδόχους, καθώς και ελέγχους από τη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το πιο ουσιαστικό ερώτημα.

Θα ελέγχεται κάθε ολοκληρωμένη αποκατάσταση ή θα πραγματοποιούνται μόνο δειγματοληπτικοί έλεγχοι; Τι θα συμβαίνει όταν μια κακοτεχνία εμφανίζεται αρκετούς μήνες αργότερα; Πόσο γρήγορα θα μπορεί να παρέμβει ο Δήμος όταν διαπιστώνεται ότι ένας δρόμος ή ένα πεζοδρόμιο δεν έχει αποκατασταθεί σωστά;

Υπάρχει και ένα δεύτερο ζήτημα που απασχολεί συχνά τους κατοίκους: οι επαναλαμβανόμενες εκσκαφές.

Διαφορετικά δίκτυα ανήκουν σε διαφορετικούς φορείς, με δικά τους προγράμματα συντήρησης και επέκτασης. Ένας δημοτικός κανονισμός δεν μπορεί να καταργήσει αυτές τις ανάγκες ούτε να αποκλείσει τις έκτακτες παρεμβάσεις.

Θα μπορούσε, όμως, να συμβάλει στον καλύτερο συντονισμό των προγραμματισμένων εργασιών, ώστε να περιορίζονται, όπου είναι δυνατόν, οι περιπτώσεις στις οποίες ο ίδιος δρόμος ανοίγει επανειλημμένα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Παράλληλα, ένα δημόσιο ηλεκτρονικό αρχείο των εργασιών, στο οποίο οι κάτοικοι θα μπορούν να βλέπουν ποιος φορέας πραγματοποιεί μια παρέμβαση, πότε προβλέπεται να ολοκληρωθεί και εάν έχει αποκατασταθεί ο χώρος, θα μπορούσε να ενισχύσει την ενημέρωση και τη διαφάνεια.

Πρόκειται για δυνατότητες που αξίζει να εξεταστούν στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης.

Από τους κανόνες στην καθημερινότητα

Ο νέος κανονισμός επιχειρεί να δημιουργήσει ένα σαφέστερο πλαίσιο για τις εργασίες στους κοινόχρηστους χώρους, την αποκατάσταση των φθορών και την ευθύνη όσων τις πραγματοποιούν.

Το αν θα επιτύχει τον σκοπό του θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή των προβλέψεών του, τη συνέπεια των ελέγχων και τη δυνατότητα του Δήμου να παρεμβαίνει όταν διαπιστώνονται προβλήματα.

Για τους κατοίκους της Φιλοθέης, του Ψυχικού και του Νέου Ψυχικού, το ζητούμενο είναι απλό: οι αναγκαίες εργασίες να γίνονται με ασφάλεια, να ολοκληρώνονται χωρίς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις και να μην αφήνουν πίσω τους κατεστραμμένους δρόμους και πεζοδρόμια.

Γιατί ένας κανονισμός δεν κρίνεται μόνο από όσα προβλέπει, αλλά κυρίως από όσα αλλάζει στην καθημερινότητα της πόλης.

Η δημόσια διαβούλευση και η συμβολή των ειδικών

Η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώνεται στις 20 Οκτωβρίου 2026 και αποτελεί μια ευκαιρία ουσιαστικής συμμετοχής στη διαμόρφωση του νέου πλαισίου.

Πέρα από τις παρατηρήσεις των κατοίκων, ιδιαίτερη αξία μπορεί να έχει η συμβολή όσων διαθέτουν επαγγελματική γνώση και εμπειρία στο αντικείμενο.

Μηχανικοί, τεχνικοί, εργολήπτες, συγκοινωνιολόγοι και άλλοι επαγγελματίες που γνωρίζουν τις απαιτήσεις και τις δυσκολίες τέτοιων εργασιών μπορούν να καταθέσουν συγκεκριμένες προτάσεις, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός κανονισμού που θα είναι αποτελεσματικός και εφαρμόσιμος στην πράξη.

Η γνώση και η εμπειρία τους, σε συνδυασμό με τις παρατηρήσεις των κατοίκων, μπορούν να βοηθήσουν ώστε το τελικό πλαίσιο να ανταποκρίνεται καλύτερα στις πραγματικές ανάγκες της πόλης.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αποστείλουν τις παρατηρήσεις και τις προτάσεις τους στο diavoulefsi@philothei-psychiko.gov.gr