Η μάχη της καθημερινότητας στον Δήμο

Η καθημερινότητα στον Δήμο δεν είναι μια αφηρημένη έννοια ούτε μια δευτερεύουσα πολιτική παράμετρος. Είναι η πιο άμεση μορφή διακυβέρνησης, εκεί όπου ο πολίτης έρχεται καθημερινά σε επαφή με το Δήμο. Είναι ο δρόμος που διασχίζει, το πεζοδρόμιο που περπατά, ο φωτισμός που λειτουργεί ή παραμένει σβηστός, η καθαριότητα της γειτονιάς, η εξυπηρέτηση στις δημοτικές υπηρεσίες. Εκεί κρίνεται αν μια πόλη λειτουργεί ή απλώς αφήνεται να φθείρεται.

Για τον πολίτη, η μάχη της καθημερινότητας ξεκινά από τα μικρά. Μια λακκούβα που παραμένει μήνες ανοιχτή, ένας κάδος απορριμμάτων που ξεχειλίζει, μια παιδική χαρά που είναι κλειστή ή επικίνδυνη. Μικρά προβλήματα που, όταν επαναλαμβάνονται, παύουν να είναι ασήμαντα και μετατρέπονται σε μόνιμο εκνευρισμό. Η καθημερινότητα γίνεται έτσι ο καθρέφτης της σχέσης του πολίτη με τον Δήμο και τους θεσμούς.

Από την άλλη πλευρά, και ο ίδιος ο Δήμος δίνει τη δική του μάχη. Οι δημοτικές υπηρεσίες λειτουργούν συχνά με περιορισμένους πόρους, ελλείψεις προσωπικού και πολύπλοκες γραφειοκρατικές διαδικασίες. Οι ανάγκες αυξάνονται, οι απαιτήσεις των πολιτών είναι δικαιολογημένα υψηλές, όμως τα διαθέσιμα μέσα δεν επαρκούν πάντα για άμεσες και οριστικές λύσεις. Το αποτέλεσμα είναι ένα διαρκές χάσμα ανάμεσα στις προσδοκίες και στην πραγματικότητα.

Η μάχη της καθημερινότητας και η ευθύνη των δημοτών

Η μάχη της καθημερινότητας, όμως, δεν είναι αποκλειστική ευθύνη της δημοτικής αρχής. Είναι μια συλλογική διαδικασία. Ο δημόσιος χώρος δεν είναι κάτι ξένο ή απρόσωπο· είναι κοινός και αντανακλά τη συμπεριφορά της κοινωνίας που τον χρησιμοποιεί.

Οι πολίτες απαιτούν – και σωστά – καθαρούς δρόμους, ασφαλή πεζοδρόμια, φωτισμό, πράσινο και λειτουργικές υπηρεσίες. Όταν όμως η διεκδίκηση δικαιωμάτων δεν συνοδεύεται από σεβασμό και ανάληψη ευθύνης, δημιουργείται μια βαθιά αντίφαση. Θέλουμε μια πόλη που να λειτουργεί, χωρίς να αλλάζουμε τον τρόπο που λειτουργούμε εμείς μέσα σε αυτήν.

Η εικόνα είναι γνώριμη. Διαμαρτυρίες για τη βρωμιά, αλλά σκουπίδια εκτός κάδων. Παράπονα για έλλειψη χώρων στάθμευσης, αλλά παρκάρισμα σε πεζοδρόμια, ράμπες και διαβάσεις. Καταγγελίες για εγκατάλειψη πλατειών, ενώ γίνονται ανεκτοί βανδαλισμοί και καταστροφές. Ο Δήμος μετατρέπεται έτσι σε έναν βολικό και αφηρημένο «ένοχο», πίσω από τον οποίο συχνά κρύβεται η ατομική ανευθυνότητα.

Κάθε κατεστραμμένος κάδος, κάθε σπασμένο παγκάκι, κάθε βανδαλισμός δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας κακής απόφασης γραφείου. Είναι πράξη ανθρώπων που ζουν στον ίδιο τόπο και υπονομεύουν τον χώρο που μοιράζονται. Και το κόστος αυτών των πράξεων δεν είναι θεωρητικό. Το πληρώνουν οι ίδιοι οι πολίτες, μέσω δημοτικών τελών, φόρων και, κυρίως, μέσω μιας χαμηλότερης ποιότητας ζωής.

Αυτό, φυσικά, δεν απαλλάσσει τη δημοτική αρχή από τις ευθύνες της. Η διοίκηση οφείλει να σχεδιάζει, να παρεμβαίνει, να ελέγχει και να λογοδοτεί. Όμως η βελτίωση της καθημερινότητας δεν μπορεί να είναι μονόπλευρη απαίτηση. Χρειάζεται συνεργασία, συνέπεια και αλλαγή νοοτροπίας, τόσο από τη διοίκηση όσο και από τους πολίτες.

Κωνσταντίνος Ηλιαδάκης.

Διάβασε το Αφιέρωμα για τα 2 χρόνια ΣΥΜΜΕΤΕΧΩ στο νέο τεύχος του Psychiko News.