Αυτοσυμπόνια: Η δύναμη να γίνουμε σύμμαχοι του εαυτού μας

Πόσες φορές έχετε μιλήσει στον εαυτό σας με τρόπο που δεν θα μιλούσατε ποτέ σε έναν άνθρωπο που αγαπάτε; Ένα λάθος στη δουλειά, μια αποτυχία, μια δύσκολη απόφαση ή μια στιγμή αδυναμίας αρκούν για να ενεργοποιηθεί ο πιο αυστηρός κριτής της ζωής μας: ο ίδιος μας ο εαυτός.

Είναι εντυπωσιακό ότι, ενώ δείχνουμε κατανόηση στους φίλους, στους συνεργάτες ή στα παιδιά μας όταν δυσκολεύονται, τις περισσότερες φορές στερούμε αυτή τη στάση από τον άνθρωπο που τη χρειάζεται περισσότερο από όλους: εμάς τους ίδιους.

Αυτό ακριβώς πραγματεύεται η έννοια της αυτοσυμπόνιας, μια από τις σημαντικότερες έννοιες της σύγχρονης ψυχολογίας, η οποία έχει τις ρίζες της στη βουδιστική φιλοσοφία.

Η ψυχολόγος Kristin Neff, που εισήγαγε επιστημονικά την έννοια στον τομέα της ψυχολογίας, ορίζει την αυτοσυμπόνια ως την ικανότητα να αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας με καλοσύνη, κατανόηση και αποδοχή όταν βιώνουμε δυσκολίες, αποτυχίες ή προσωπικό πόνο. Η αυτοσυμπόνια δεν σημαίνει να λυπόμαστε τον εαυτό μας ούτε να δικαιολογούμε τα λάθη μας . Σημαίνει να στεκόμαστε δίπλα του όπως θα στεκόμασταν σε έναν αγαπημένο μας άνθρωπο όταν το έχει ανάγκη.

Η Neff περιγράφει τρία βασικά στοιχεία της αυτοσυμπόνιας:

Το πρώτο είναι η καλοσύνη προς τον εαυτό μας. Αντί να τιμωρούμε τον εαυτό μας όταν κάτι δεν πηγαίνει καλά, να επιλέγουμε συνειδητά να του φερθούμε με αποδοχή, κατανόηση και φροντίδα.

Το δεύτερο είναι η κοινή ανθρώπινη εμπειρία. Συχνά, όταν αποτυγχάνουμε, νιώθουμε ότι μόνο εμείς δυσκολευόμαστε ή ότι μόνο εμείς δεν είμαστε αρκετά καλοί. Η πραγματικότητα όμως είναι εντελώς διαφορετική από τις πεποιθήσεις μας. Η αποτυχία, η αβεβαιότητα και η ευαλωτότητα αποτελούν μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας και μας ενώνουν πολύ περισσότερο από όσο μας χωρίζουν.

Το τρίτο στοιχείο είναι η ενσυνειδητότητα. Πρόκειται για την ικανότητα να αναγνωρίζουμε τα δύσκολα συναισθήματά μας χωρίς να τα αγνοούμε αλλά και χωρίς να τα αφήνουμε να μας κυριεύουν και να μας κατακλύζουν.

Οι επιστημονικές έρευνες των τελευταίων είκοσι ετών έχουν δείξει ότι τα άτομα με υψηλά επίπεδα αυτοσυμπόνιας έχουν μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα, υψηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή και καλύτερη ψυχολογική ευημερία. Παράλληλα, βιώνουν χαμηλότερα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και έντονου αυτοκριτικού λόγου. Δεν είναι τυχαίο ότι η αυτοσυμπόνια θεωρείται σήμερα ένας σημαντικός προστατευτικός παράγοντας για την ψυχική υγεία.

Ίσως, όμως, το σημαντικότερο δώρο της αυτοσυμπόνιας να είναι η συμβολή της στην ευτυχία μας. Όταν σταματάμε να πολεμάμε τον εαυτό μας και αρχίζουμε να τον αντιμετωπίζουμε με κατανόηση, δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη ψυχική ηρεμία και εσωτερική ισορροπία. Η ευτυχία δεν προκύπτει επειδή εξαφανίζονται οι δυσκολίες της ζωής, αλλά επειδή αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο στεκόμαστε απέναντί τους. Όταν αντιμετωπίζουμε τα λάθη μας με κατανόηση αντί με αυστηρότητα, μειώνεται ο φόβος της αποτυχίας και ενισχύεται η αυτοπεποίθησή μας. Αντί να πιστεύουμε ότι ένα λάθος μάς χαρακτηρίζει ως ανθρώπους, μαθαίνουμε να το βλέπουμε ως μια ευκαιρία μάθησης, ανάπτυξης και εξέλιξης.

Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι αν πάψουν να είναι αυστηροί με τον εαυτό τους, θα χάσουν τα κίνητρά τους ή θα πάψουν να εξελίσσονται. Στην πραγματικότητα, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Η αυτοσυμπόνια δεν μειώνει τη φιλοδοξία μας,· μειώνει τον φόβο της αποτυχίας. Όταν ξέρουμε ότι ένα λάθος δεν θα συνοδευτεί από αμείλικτη αυτοκριτική, τολμάμε περισσότερο, δοκιμάζουμε νέα πράγματα και ανακάμπτουμε πολύ πιο γρήγορα μετά από μια αποτυχία. Η αληθινή ανθεκτικότητα δεν γεννιέται από την τελειότητα, αλλά από την ικανότητά μας να στεκόμαστε δίπλα στον εαυτό μας όταν τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως θα θέλαμε.

Οι άνθρωποι που έχουν αυτοσυμπόνια δεν έχουν χαμηλότερα πρότυπα. Έχουν ένα διαφορετικό τρόπο να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες. Δεν εγκαταλείπουν όταν αποτυγχάνουν. Δεν παραλύουν από τον φόβο της κριτικής. Αναλαμβάνουν την ευθύνη των πράξεών τους χωρίς να καταρρέουν ψυχολογικά και προχωρούμε θάρρος και δυναμισμό.

Ίσως, λοιπόν, η πιο σημαντική ερώτηση που μπορούμε να κάνουμε στον εαυτό μας είναι η εξής:

«Αν ένας άνθρωπος που αγαπώ περνούσε αυτό που περνάω σήμερα, τι θα του έλεγα;»

Οι περισσότεροι θα απαντούσαμε με λόγια ενθάρρυνσης, αποδοχής και ελπίδας.

Γιατί, λοιπόν, να μη μιλήσουμε έτσι και στον εαυτό μας;

Η αυτοσυμπόνια δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τις αδυναμίες μας. Σημαίνει ότι σταματάμε να ορίζουμε την αξία μας μέσα από αυτές. Δεν σημαίνει ότι παραιτούμαστε από την προσπάθεια. Σημαίνει ότι συνεχίζουμε να προσπαθούμε χωρίς να εξαντλούμαστε από την αυτοκριτική.

Σε μια εποχή όπου η επιτυχία, η τελειότητα και η συνεχής επίδοση προβάλλονται ως προϋποθέσεις της προσωπικής αξίας, η αυτοσυμπόνια αποτελεί μια επαναστατική στάση ζωής. Μας υπενθυμίζει ότι η αξία μας δεν εξαρτάται από το πόσο επιτυχημένοι είμαστε, αλλά από το κατά πόσο η ζωή μας είναι συμβατή με το όραμα και τις αξίες μας.

Η αληθινή ψυχική δύναμη δεν βρίσκεται στο να μην πέφτουμε ποτέ. Βρίσκεται στο να μπορούμε να σηκωνόμαστε κάθε φορά με καλοσύνη και συμπόνια απέναντι στον εαυτό μας.

Η σημαντικότερη σχέση που θα χτίσουμε ποτέ δεν  είναι με τους άλλους, αλλά με τον ίδιο μας τον εαυτό. Και αυτή η σχέση δεν χρειάζεται περισσότερη αυστηρότητα. Χρειάζεται περισσότερη συμπόνια.

Τζωρτζίνα Σπέντζου
Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια
Corporate & Executive Coach
www.georginaspentzou.com
Instagram: georgina.spentzou
Linked In: Georgina Spentzou

Διάβασε online το τεύχος Ιουνίου 2026 εδώ !!

PHOTO: PIXABAY