Πώς μεγαλώνουμε παιδιά που σέβονται τους άλλους;

Ζούμε σε μια εποχή όπου όλοι μιλούν για «επιτυχία». Λιγότεροι όμως μιλούν για χαρακτήρα.

Ρωτάμε αν το παιδί είναι καλός μαθητής. Αν μαθαίνει γλώσσες. Αν θα περάσει σε ένα καλό σχολείο. Αν έχει δραστηριότητες.

Πιο σπάνια αναρωτιόμαστε:
Ξέρει να σέβεται;
Ξέρει να συνυπάρχει;
Ξέρει να βλέπει και τους άλλους ανθρώπους γύρω του;

Κι όμως, ίσως αυτή να είναι η πιο σημαντική μορφή παιδείας.

Γιατί η πραγματική παιδεία δεν φαίνεται μόνο στους βαθμούς ή στις γνώσεις.
Φαίνεται στον τρόπο που ένας άνθρωπος φέρεται όταν δεν τον κοιτά κανείς.

Στο αν μπορεί:

• να περιμένει τη σειρά του,
• να ακούσει,
• να σεβαστεί ένα όριο,
• να μη γελάσει όταν κάποιος δυσκολεύεται,
• να αναγνωρίσει ότι δεν είναι μόνος του μέσα στον κόσμο.

Και η αλήθεια είναι πως τα παιδιά δεν μαθαίνουν αυτά τα πράγματα κυρίως από τα λόγια μας.

Τα μαθαίνουν από εμάς.

Από τον τρόπο που μιλάμε στον σερβιτόρο.
Από το πώς οδηγούμε.
Από το πώς αντιδρούμε όταν θυμώνουμε.
Από το πώς μιλάμε για ανθρώπους διαφορετικούς από εμάς.
Από το αν σεβόμαστε κι εμείς τα όρια των άλλων.

Γιατί τα παιδιά δεν ακούν μόνο τι λέμε. Παρατηρούν ποιοι είμαστε.

Και ίσως εδώ χρειάζεται να ξεκαθαρίσουμε κάτι σημαντικό.

Ο σεβασμός δεν χτίζεται μέσα από φόβο.

Ένα παιδί μπορεί να φοβάται έναν αυστηρό ενήλικα και να φαίνεται «υπάκουο».
Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει αναπτύξει ενσυναίσθηση ή εσωτερικό σεβασμό.

Συχνά σημαίνει απλώς ότι έχει μάθει να αποφεύγει τις συνέπειες. Ο πραγματικός σεβασμός γεννιέται όταν το παιδί βιώνει και το ίδιο σεβασμό.

Όταν ακούγεται.
Όταν δεν ταπεινώνεται.
Όταν τα όριά του λαμβάνονται υπόψη.
Όταν κάποιος του εξηγεί αντί να το τρομάζει.

Γιατί ένα παιδί που μεγαλώνει με σύνδεση, έχει περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξει σύνδεση και προς τους άλλους.

Και εδώ είναι κάτι που συχνά ξεχνάμε ως κοινωνία:

Τα παιδιά δεν γεννιούνται γνωρίζοντας πώς να διαχειρίζονται:

• απογοήτευση,
• θυμό,
• αναμονή,
• διαφορετικότητα,
• ματαίωση.

Αυτά μαθαίνονται.

Και μαθαίνονται μέσα από σταθερούς ενήλικες που καθοδηγούν.

Για παράδειγμα, όταν ένα παιδί πετά κάτι κάτω και ένας γονέας λέει: «Δεν πειράζει, κάποιος θα το μαζέψει», το παιδί μαθαίνει κάτι για τον κόσμο.

Και ο γονέας πει:
«Το μαζεύουμε γιατί σεβόμαστε και τους ανθρώπους γύρω μας», πάλι το παιδί μαθαίνει κάτι για τον κόσμο. Αλλά αυτή τη φορά μαθαίνει κάτι εντελώς διαφορετικό.

Η παιδεία χτίζεται μέσα στις μικρές καθημερινές στιγμές.

Στον τρόπο που μπαίνουμε σε μια σειρά.
Στον τρόπο που φερόμαστε σε ένα ζώο.
Στον τρόπο που μιλάμε στον άνθρωπο που κάνει μια δουλειά που θεωρούμε “δεδομένη”.

Και ίσως ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουμε σήμερα είναι ότι μπερδέψαμε τον σεβασμό με την εικόνα.

Θέλουμε παιδιά που να φαίνονται «καλά».
Όχι απαραίτητα παιδιά που να νιώθουν υπεύθυνα απέναντι στους άλλους ανθρώπους.

Όμως η ουσιαστική παιδεία δεν είναι βιτρίνα. Είναι εσωτερική στάση.  Είναι να καταλαβαίνει ένα παιδί ότι οι πράξεις του επηρεάζουν τους γύρω του.

Και αυτό ξεκινά πολύ νωρίς.

Ξεκινά όταν το παιδί βλέπει ότι:

• υπάρχουν όρια,
• υπάρχουν συνέπειες,
• υπάρχουν και άλλοι άνθρωποι με ανάγκες και συναισθήματα.

Όχι μέσα από ντροπή ή φόβο. Αλλά μέσα από καθοδήγηση.

Και ναι, αυτό απαιτεί χρόνο. Απαιτεί να επαναλάβεις το ίδιο πράγμα εκατό φορές.
Να εξηγήσεις.
Να παραμείνεις σταθερός.
Να αντέξεις τις αντιδράσεις.

Γιατί η παιδεία δεν χτίζεται σε μία συζήτηση. Χτίζεται μέσα στη σχέση.

Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο σημαντικό πράγμα που μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά μας.

Όχι μόνο γνώσεις.

Αλλά την ικανότητα να συνυπάρχουν με σεβασμό μέσα σε έναν κόσμο που όλο και περισσότερο ξεχνά τι σημαίνει πραγματική ανθρώπινη σύνδεση.

Το μέλλον δεν θα αλλάξει μόνο από τους πιο έξυπνους ανθρώπους.

Θα αλλάξει από τους ανθρώπους που έμαθαν να βλέπουν και τους άλλους γύρω τους.

Μάγκη Πούπλη
Σύμβουλος Γονέων με εξειδίκευση στο νευρικό σύστημα
Founder of Bonding Nest

Διάβασε το νέο τεύχος του Psychiko News εδώ!!

PHOTO: PIXABAY