Διαμόρφωση Σχεδίου Διαχείρισης του Αστικού Πρασινου & Δημιουργία Μητρώου Δέντρων
Η πρόταση του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Φιλοθέης, έχει κατατεθεί 28 Μαϊου 2025 στον Δήμο Φιλοθέης Ψυχικού.
Ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Φιλοθέης διοργάνωσε ημερίδα σε συνεργασία με τον Δήμο Φιλοθέης Ψυχικού με θέμα: «Διαχείριση του Αστικού Πρασίνου-Δημιουργία Μητρώου Δέντρων-προβλήματα, προοπτικές».
Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στις 28 Μαϊου 2024 στη Φιλοθέη στην αίθουσα του Παλαιού Δημαρχείου, με πρωτοβουλία του Προέδρου του Συλλόγου κυρίου Κωνσταντίνου Γιαβάσογλου και της Γραμματέως του Συλλόγου κυρίας Κυβέλη Ζαχαρίου. Εισηγητές ήταν η Δρ Τζούλια Τζώρτζη αναπληρώτρια καθηγήτρια αρχιτεκτονικής τοπίου της αρχιτεκτονικής σχολής του Μιλάνου, ο κύριος Μανώλης Γλύτσης περιβαλλοντολόγος MSC, ο κύριος Νίκος Θυμάκης κηποτέχνης γεωπόνος MSC-βαλκανικός κήπος Κρουσίων ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ. Από την ημερίδα προέκυψε η αναγκαιότητα οργάνωσης της διαχείρισης των αστικών δέντρων του Δήμου Φιλοθέης Ψυχικού. Η διαχείριση αυτή στοχεύει στη δημιουργία:
- Μητρώου Δέντρων (Γεωγραφική Βάση Δεδομένων με το ιστορικό κάθε δέντρου)
- Σχέδιο Διαχείρισης του Αστικού Πρασίνου. Το σχέδιο αυτό θα επιδιώκει πολλαπλούς στόχους όπως αισθητική τοπίου, συνθήκες διαβίωσης, κλιματική αλλαγή, εξοικονόμηση πόρων.
- Διαμόρφωση προδιαγραφών για τη συντήρηση και το κλάδεμα των δέντρων
Αναλυτικότερα:
- Δημιουργία γεωγραφικής βάσης δεδομένων (Μητρώο Δέντρων) με όλα τα δέντρα των δημόσιων χώρων (πεζοδρόμια, άλση, πάρκα, πλατείες, νησίδες).
Στη βάση θα υπάρχουν πεδία πληροφοριών για: το είδος, την ηλικία, την ζωτικότητα, τα παρατηρούμενα προβλήματα (προσβολές-ασθένειες), τις ημερομηνίες κλαδέματος, τις παρατηρήσεις των αρμοδίων στελεχών του Δήμου, τους πιθανούς κινδύνους («βαθμό επικινδυνότητας») και τις αναφορές αιτήματα των πολιτών.
Οι πληροφορίες της βάσης θα αποτελούν το υπόβαθρο για τη λήψη της κάθε απόφασης σχετικά με τη μελλοντική συντήρηση του δέντρου. Έτσι, αφενός οι αποφάσεις αυτές θα είναι καλύτερες και πιο αποτελεσματικές (αυξάνοντας την αποδοτικότητα των παρεχόμενων δημοτικών υπηρεσιών) και αφετέρου θα είναι τεκμηριωμένες ώστε να προσφέρουν λιγότερες αφορμές για αμφισβήτηση.
Η δράση διακρίνεται σε: α) δημιουργία της βάσης, β) καταγραφή των δεδομένων και εισαγωγή τους στη βάση, γ) συντήρηση της βάσης από την αρμόδια υπηρεσία του Δήμου. Αξίζει να σημειωθεί το παράδειγμα του Δήμου Αλεξανδρούπολης όπου έγινε καταγραφή των δέντρων και δημιουργήθηκε γεωγραφική βάση δεδομένων (GIS), δηλαδή ένας «ηλεκτρονικός χάρτης» που περιλαμβάνει πληροφορίες όπως οι συντεταγμένες κάθε δέντρου και δεντροστοιχίας, το ύψος του δέντρου, το πλάτος της κόμης, η περίμετρος του κορμού, η ύπαρξη τυχόν εμποδίων (καλώδια-σήμανση), ενώ επίσης έγινε καταγραφή των προβλημάτων που προκύπτουν κάθε φορά όπως ασθένειες-αλλοίωση πεζοδρομίου, καθώς και φωτογραφική αποτύπωση των δέντρων.
- Διαμόρφωση σχεδίου διαχείρισης του αστικού πρασίνου, με χρονικό ορίζοντα δεκαετίας, όπου θα τίθενται συγκεκριμένοι στόχοι διαχείρισης και συγκεκριμένα: η προστασία και αύξηση της υπάρχουσας βλάστησης, η μεγιστοποίηση των ωφελειών που μας προσφέρει (σκίαση, βελτίωση κλίματος), η μείωση των κινδύνων (πτώσεις κλάδων-πυρκαγιές) και τέλος η ελαχιστοποίηση των αναγκών συντήρησης και των αντίστοιχων δαπανών.
Το σχέδιο διαχείρισης στη συνέχεια θα προβλέπει τα κατάλληλα μέτρα διαχείρισης των δέντρων για κάθε τύπο δημόσιου χώρου και για κάθε χωριστή γεωγραφική υποενότητα του Δήμου. Ειδικότερα, θα προσδιορίζει με βάση επιστημονικά κριτήρια:
– τα κατάλληλα είδη δέντρων για κάθε τύπο δημόσιου χώρου και για κάθε γεωγραφική υποενότητα του Δήμου, ποια είδη πρέπει να φυτεύονται σε μεγάλους δρόμους, σε στενούς δρόμους, σε πλατείες, σε σχολεία, σε παιδικές χαρές.
– τα προβληματικά ή επικίνδυνα δέντρα που θα πρέπει να απομακρυνθούν βάσει χρονοδιαγράμματος,
– τις αναγκαίες συμπληρωματικές φυτεύσεις που θα πρέπει να γίνουν, τη δημιουργία δεντροστοιχιών, τη συμπλήρωση κενών σε κάθε γειτονιά,
– τον ενδεδειγμένο τρόπο συντήρησης για κάθε είδος αναλόγως και του χώρου όπου βρίσκεται: ποια θα είναι η επιδιωκόμενη μορφή του δέντρου, εάν θα πρέπει να κλαδεύεται και πότε,
– εκτίμηση για την συνολική αναγκαία συντήρηση ανά έτος (προβλεπόμενες ανθρωποώρες, κόστος, ανάγκες άρδευσης).
Τέλος αξίζει να σημειωθεί η σημασία επιλογής του κατάλληλου δέντρου στην κατάλληλη θέση και σε παραδείγματα ανάδειξης του αστικού πρασίνου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σχέση του αστικού πρασίνου με τη βιοποικιλότητα και τη λογική του ελληνικού τοπίου σύμφωνα με το Πικιωνικό παράδειγμα.
Παρόμοια Σχέδια Διαχείρισης του αστικού πρασίνου εφαρμόζονται στις περισσότερες πόλεις της Ευρώπης και Αμερικής, όχι όμως και στη χώρα μας όπου η νομοθεσία δεν το απαιτεί και όπου η διαχείριση γίνεται μάλλον εμπειρικά-αποσπασματικά.
- Διαμόρφωση προδιαγραφών για τη συντήρηση και το κλάδεμα των δέντρων.
Οι επίσημες υπάρχουσες Προδιαγραφές για το κλάδεμα είναι ελλιπείς και περιέχουν πλήθος αντιφάσεων, γεγονός που αποτελεί σε σημαντικό βαθμό την αιτία των παρατηρούμενων προβλημάτων σε όλους τους Δήμους της χώρας. Για το λόγο αυτό η σύνταξη προδιαγραφών με βάση τη διεθνή εμπειρία είναι αναγκαία για το ζήτημα του σωστού κλαδέματος, λαμβανομένου υπόψη ότι προστέθηκε τα τελευταία έτη το φαινόμενο της ανάθεσης εργολαβιών στον τομέα της συντήρησης των δέντρων και ειδικά του κλαδέματος εξαιτίας της έλλειψης προσωπικού των δήμων. Οι προδιαγραφές βάση των οποίων γίνονται οι αναθέσεις είναι ασαφείς, αντιφατικές και ανεπαρκείς, ενώ η αμοιβή υπολογίζεται ανά κλαδεμένο δέντρο. Το αποτέλεσμα κρίνεται έντονα αρνητικό. Σε πανελλήνιο επίπεδο έχει διαπιστωθεί ότι συχνά γίνονται άκριτες και λανθασμένες επεμβάσεις σε μεγάλη κλίμακα: αφαίρεση κόμης, καρατόμηση, κλάδεμα σε λάθος εποχή, κλάδεμα με υπερβολική συχνότητα, κλάδεμα σε δασικά είδη που δεν κλαδεύονται, κλάδεμα με τρόπο που δεν ταιριάζει στο κάθε είδος, τομές κλαδέματος που γίνονται με λάθος τρόπο κλπ. Γενικά γίνεται περισσότερο κλάδεμα από όσο χρειάζεται που οδηγεί συχνά στην αποδυνάμωση των δέντρων, στην καταστροφή της μορφής τους ή και στην ξήρανσή τους.
Αν και το πράσινο στο Δήμο Φιλοθέης Ψυχικού βρίσκεται σε σχετικά καλή κατάσταση, υπάρχει περιθώριο σημαντικής βελτίωσης του τρόπου χειρισμού των δέντρων. Ιδίως μπορεί να οργανωθεί και να εξορθολογιστεί το κλάδεμα, ώστε να βελτιώνονται τα δέντρα και παράλληλα να ελαχιστοποιείται η ανάγκη περαιτέρω επεμβάσεων. Έτσι θα εξοικονομούνται και οι πόροι του Δήμου.
Η υλοποίηση των ανωτέρω θα είχε πολλά οφέλη για τον Δήμο μας και θα τον καθιστούσε πρωτοπόρο στην διαχείριση του Αστικού Πρασίνου αποτελώντας παράδειγμα και για άλλους Δήμους.
Γράφει ο Κωνσταντίνος Γιαβασογλου.