Γεώργιος Ζογγολόπουλος: Ο «αθόρυβος» και «ανυπότακτος» γλύπτης του Ψυχικού μέσα από ένα σπάνιο ντοκουμέντο του 1935

Ένα σπάνιο ιστορικό ντοκουμέντο έρχεται στο φως, ένα μοναδικό αφιέρωμα στον σπουδαίο Γεώργιο Ζογγολόπουλο , τον καλλιτέχνη που είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την ιστορία και τον πολιτισμό του Ψυχικού μας.

Στην εφημερίδα «ΒΡΑΔΥΝΗ», στη στήλη «ΣΤΟ ΑΤΕΛΙΕ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ ΜΑΣ», υπάρχει στο τεύχος που κυκλοφόρησε την Κυριακή, 3 Μαρτίου 1935, ένα αφιέρωμα με τίτλο:

Ακολουθεί η περιγραφή του νεαρού Γ. Ζογγολόπουλου, κρατώντας σε αρκετά σημεία το αυθεντικό ύφος και τις εκφράσεις του δημοσιεύματος του 1935.

Ο νεαρός τότε καλλιτέχνης περιγράφεται ως ένας ψηλός νέος με ωραία χαρακτηριστικά σγουρά μαλλιά, ο οποίος δεν φοράει σχεδόν ποτέ καπέλο και δεν βιάζεται ποτέ. Ο δημοσιογράφος συνεχίζει την περιγραφή για αυτόν τον άνδρα με θαυμασμό, αναφέροντας ότι μπαίνει στο γραφείο διακριτικά και αθόρυβα. Μιλά σιγά και φαίνεται ήρεμος, λεπτός, αθώος – «Ένας άνθρωπος του Θεού».

Και όμως, αυτός ο νέος είχε αποβληθεί για έναν χρόνο από τη Σχολή των Καλών Τεχνών ως επαναστάτης, διότι εξήγειρε την τάξη του επανειλημμένως εναντίον των καθηγητών της.

Συνεχίζει το αφιέρωμα αναφέροντας ότι ασχολείται με την αρχιτεκτονική, με τη γλυπτική και τη ζωγραφική συγχρόνως. Στην αρχιτεκτονική είναι μοντέρνος, στη ζωγραφική ελεύθερος, στη γλυπτική μάλλον συντηρητικός.

Ο Γ. Ζογγολόπουλος είχε μια θέση στο αρχιτεκτονικό τμήμα του Υπουργείου της Παιδείας. Τις ελεύθερες ώρες του βρισκόταν στο ατελιέ του , στου Μακρυγιάννη.

Όσον αφορά τη ζωγραφική, εργαζόταν στο ύπαιθρο: στα περίχωρα της Αττικής, στις ακτές του Σαρωνικού, στο λιμάνι του Πειραιώς, στο Πασαλιμάνι, στο Τουρκολίμανο.

Ο Γεώργιος Ζογγολόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα στα 1904. Στη Σχολή Καλών Τεχνών είχε καθηγητές τον Θωμά Θωμόπουλο, τον Ιακωβίδη και τον Βικάτο.

Έλαβε μέρος στην έκθεση της Ομάδος Τέχνης το 1933 και στην έκθεση στο Ζάππειο.

Συμμετείχε στην Α’ Έκθεση Αρχιτεκτονικής, που έγινε στη Λέσχη των Καλλιτεχνών .

Έλαβε μέρος στον διαγωνισμό για το Ηρώο Πειραιώς, στον οποίο έστειλε ένα σχέδιο διαμορφώσεως της πλατείας Καραϊσκάκη σε συνεργασία με τους αρχιτέκτονες Ν.Μητσάκη και Π. Καραντινό , όπου έλαβε και έπαινο όπως ο Τόμπρος και ο Σώχος.

Έλαβε μέρος στον πρώτο διαγωνισμό του Μνημείου του Πιρότ, με ένα λιοντάρι σε φυσικό μέγεθος και διάφορες ανάγλυφες παραστάσεις.

Σε αυτόν ανήκουν τα σχέδια διαφόρων διδακτηρίων της Κέρκυρας και της Άρτας καθώς και ενός σχολείου που ανεγέρθηκε εκείνη την εποχή στην Κηφισιά.

Θεωρούσε ότι δεν είναι σωστό οι Έλληνες αρχιτέκτονες της εποχής του να αντιγράφουν τους ξένους. Πίστευε ότι έπρεπε να προσπαθούν να κάνουν κάτι πιο στέρεο, πιο αληθινό από οικοδομικής απόψεως, με βάση τις δυνατότητες που παρέχει το μπετόν αρμέ. Θεωρούσε ότι έπρεπε να επιδιώκουν το φως, τον αέρα και να απέχουν από τα στοιχεία που δεν είναι μέσα στη ζωή μας. Όφειλαν να βαδίζουν στην αρχιτεκτονική σύμφωνα με τα υλικά και τις ανάγκες της εποχής.

Στη ζωγραφική προσπαθούσε να βρίσκει πάντα την ποιότητα των αντικειμένων.

Δεν τον ενδιέφερε αν ένα έργο του ήταν χρωματικά αυθαίρετο αρκεί να είχε ζωγραφική αξία.

Επιδίωκε τη ζωντάνια ,τη δύναμη της εκφράσεως, αποφεύγοντας την απλή αντιγραφή της φύσεως. Ήταν ελεύθερος στο σχέδιο και προτιμούσε τα ζεστά χρώματα από τα ψυχρά χρώματα.

Τα έργα του είχαν κάτι το αυθόρμητο, κάτι το αληθινό, τίποτα το συμβατικό,το απίθανο ή το εξεζητημένο.

Ο γλύπτης Ζογγολόπουλος είχε ως έμβλημα την «ελευθερία».

Απέφευγε τις περιττές λεπτομέρειες και την πιστή αντιγραφή του μοντέλου. Ήθελε ένα αποτέλεσμα γλυπτικό με όσο το δυνατόν απλούστερα μέσα, με τις χαρακτηριστικές γραμμές, ήθελε όγκους με ψυχή.

Καταλήγει το αφιέρωμα, λέγοντας ότι άξιο ιδιαιτέρας μνείας είναι ,«το κεφάλι του ζωγράφου κ. Βιτσώρη» (όπωςχαρακτηριστικά επιλέγει να το γράψει ο Καλλονάς) ,το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως έργο καλής αρχιτεκτονικής με εξαιρετικά πλαστικά χαρίσματα και έργο χαρακτηριστικό των ικανοτήτων του νέου καλλιτέχνη.

Αυτό το σπάνιο δημοσίευμα του 1935 μας αποκαλύπτει το ξεκίνημα ενός μεγάλου δημιουργού. Ενός νέου που χαρακτηρίστηκε «αθόρυβος» αλλά και «ανυπότακτος» με μοναδικό έμβλημα την ελευθερία .

Ένας οραματιστής ο οποίος άφησε μια ανεκτίμητη πολιτιστική κληρονομιά.

Πηγή: Εφημερίδα « Βραδυνή» | 3 Μαρτίου 1935.

Φωτογραφίες:

1. Η στήλη «ΣΤΑ ΑΤΕΛΙΕ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ ΜΑΣ» στην εφημερίδα «Βραδυνή».
2. Το συγκεκριμένο σκίτσο του γλύπτη Γ. Ζογγολόπουλου το έφτιαξε ο ίδιος για την εφημερίδα «Βραδυνή».
3. Ένα από τα ζωγραφικά έργα του Γ. Ζογγολόπουλου.

4. Στη φωτογραφία απεικονίζεται το υπέροχο γλυπτό του Γ. Ζογγολόπουλου που είναι η προτομή του ζωγράφου Μ.Βιτσώρη.