Upcycling: Όταν η δημιουργικότητα προστατεύει το περιβάλλον
Κάθε γωνιά του σπιτιού σου είναι γεμάτη από παλιά, άχρηστα αντικείμενα; Έχεις φθαρμένα ρούχα που δεν ξέρεις τι να τα κάνεις; Μη τα πετάξεις! Με το upcycling μπορείς να τους δώσεις μία δεύτερη ευκαιρία, να αυξήσεις την δημιουργικότητα σου με μηδαμινό κόστος μετατρέποντας τα σε κάτι χρήσιμο, μοναδικό, πρωτότυπο και παράλληλα να συμβάλλεις στη σωτηρία του πλανήτη. Τι είναι το upcycling και πώς μπορεί να γίνει μεγάλη «ασπίδα» για το περιβάλλον, θα το μάθεις στη συνέχεια του κειμένου.
Τι ακριβώς είναι το “upcycling”;
Ο όρος “upcycling” περιγράφει την διαδικασία του να πάρεις κάτι που δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί πια και να του χαρίσεις μία δεύτερη ζωή και μία νέα λειτουργία. Με πιο απλά λόγια, μπορείς να τροποποιήσεις το αγαπημένο σου T-shirt από το Λύκειο σε ένα κομψό φουλάρι για το λαιμό. Ακόμα, το σκρίνιο που κληρονόμησες από την γιαγιά σου, μπορεί πολύ εύκολα και χωρίς να ξοδέψεις μια περιουσία, να μεταμορφωθεί σε ένα μοντέρνο έπιπλο με την μέθοδο του upcycling.
Δεν είναι υπέροχη ιδέα; Αντικείμενα ή ρούχα με μεγάλη συναισθηματική σημασία επαναχρησιμοποιούνται με δημιουργικό τρόπο, μία τεχνική που υπάρχει από την αρχαιότητα. Και το σημαντικότερο; Δεν βλάπτεται το περιβάλλον. Δεν είναι κάτι καινούριο. Ο όρος της «δημιουργικής επαναχρησιμοποίησης» σε πιο ελεύθερη μετάφραση εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1994 σε ένα άρθρο του μηχανικού Reiner Pilz. Τέσσερα χρόνια μετά, το 1998 ο επιχειρηματίας Gunter Pauli τον πρόσθεσε στο βιβλίο του: “Upsizing: The Road to Zero Emissions- More Jobs, More Income and No Pollution”.
Πώς διαφέρει το upcycling από την ανακύκλωση;
«Το upcycling είναι ίδιο με την ανακύκλωση;» είναι ίσως η πιο συχνή ερώτηση που γίνεται όταν αναφερόμαστε στην δημιουργική επαναχρησιμοποίηση αντικειμένων. Και η πιο σύντομη και ξεκάθαρη απάντηση είναι «όχι» και εδώ κρύβεται η ομορφιά του upcycling.
Πιο συγκεκριμένα, στην ανακύκλωση ένα αντικείμενο διασπάται στα βασικά δομικά υλικά του, τα οποία αργότερα χρησιμοποιούνται για να δημιουργηθεί ξανά ένα νέο ίδιο ή παρεμφερές αντικείμενο. Για παράδειγμα, ένα πλαστικό μπουκάλι νερού, στην διαδικασία ανακύκλωσης, θα καθαριστεί, θα τεμαχιστεί και θα λιώσει προκειμένου να σχηματιστούν νέα προϊόντα όπως μπουκάλια ποτών, μολυβοθήκες κλπ. Παρομοίως, ένα αλουμινένιο κουτάκι αναψυκτικού μετά την ανακύκλωση του μπορεί να γίνει συνδετήρες ή ένα νέο φαγητοδοχείο.
Αντίθετα, με το “upcycling” το αντικείμενο δεν καταστρέφεται, δεν αποδομείται στα δομικά του υλικά. Χρησιμοποιείται το ίδιο και τροποποιείται, παρεμβαίνοντας δημιουργικά, σε ένα νέο προϊόν μεγαλύτερης αξίας. Επιπλέον, η ανακύκλωση είναι ιδανικότερη για απορρίμματα ή για αντικείμενα που δεν μπορούν να επισκευαστούν, ενώ το “upcycling” ταιριάζει καλύτερα σε αντικείμενα ελαφρώς φθαρμένα που μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν.
Πόσο ωφέλιμο για το περιβάλλον είναι το “upcycling”;
Η δημιουργική επαναχρησιμοποίηση αντικειμένων (“upcycling”) είναι πολύτιμος σύμμαχος για την προστασία του περιβάλλοντος χάρη στα πολλαπλά πλεονεκτήματά της. Πιο αναλυτικά, με το “upcycling” μειώνεται η ποσότητα των αντικειμένων που καταλήγει στους κάδους απορριμμάτων αλλά και η ποσότητα των προϊόντων που θα έπρεπε σε διαφορετική περίπτωση να διασπαστούν μέσω της διαδικασίας της ανακύκλωσης.
Εκτός από τα απορρίμματα, το “upcycling”ελαχιστοποιεί και την παραγωγή νέων πρώτων υλών καθώς δεν είναι απαραίτητες από την στιγμή που υπάρχει το αρχικό αντικείμενο. Ακόμα, η μετατροπή παλιών αντικειμένων σε νέα και πιο χρήσιμα με την βοήθεια του “upcycling”ελαχιστοποιεί την ανάγκη εξόρυξης φυσικών πόρων, όπως ξυλεία, ορυκτά και μέταλλα. Έτσι, διατηρούνται τα πολύτιμα αποθέματα του πλανήτη μας.
Με την μείωση νέων αντικειμένων μέσω της δημιουργικής επαναχρησιμοποίησης των παλιών, εξοικονομείται και ενέργεια, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την προστασία του περιβάλλοντος.
Ποια άλλα πλεονεκτήματα έχει το “upcycling”;
Πέρα από την προστασία του περιβάλλοντος, το “upcycling έχει και άλλα πλεονεκτήματα που βελτιώνουν την καθημερινότητα. Επαναχρησιμοποιώντας αντικείμενα που ήδη υπάρχουν στο σπίτι, ελαχιστοποιείται η ανάγκη αγοράς νέων προϊόντων με αποτέλεσμα την εξοικονόμηση χρημάτων.
Επίσης, το “upcycling” δίνει την δυνατότητα στο άτομο να δημιουργήσει προϊόντα ικανά προς πώληση, χαρίζοντας ένα επιπρόσθετο εισόδημα ή ένα νέο χόμπι. Παράλληλα, μπορείς να διακοσμήσεις εκ νέου τον χώρο σου με ξεχωριστά αντικείμενα, να φορέσεις μοναδικά ρούχα ή να δωρίσεις εξατομικευμένα προϊόντα σε φίλους, χαρίζοντας χαμόγελα.
Ενισχύεται η εφευρετικότητα και η φαντασία, ενώ το ‘upcycling” είναι ωφέλιμο και για την ψυχική υγεία καθώς προσφέρει χαλάρωση, μειώνει το άγχος και βοηθά στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης.
Πώς να ξεκινήσεις το “upcycling”
Θέλεις να δοκιμάσεις το “upcycling”; Τέλεια! Συγκέντρωσε τα αντικείμενα που θέλεις να αλλάξεις και φαντάσου πώς μπορείς να τους δώσεις μια διαφορετική χρήση. Για παράδειγμα, ζωγράφισε με ακρυλικά χρώματα ένα γυάλινο βάζο μαρμελάδας και μετέτρεψε το σε ένα όμορφο ανθοδοχείο.
Η αγαπημένη, μα ραγισμένη, κούπα μετατρέπεται εύκολα σε γλάστρα μυρωδικών. Εάν τοποθετήσεις φωτάκια μέσα σε ένα γυάλινο μπουκάλι κρασιού, μπορείς να το μετατρέψεις σε επιτραπέζιο φωτιστικό. Αν γνωρίζεις από ραπτική, δημιούργησε μια τζιν τσάντα από παλιά και φθαρμένα παντελόνια.
Ανακεφαλαιώνοντας, το “upcycling” είναι μια δημιουργική τεχνική που δίνει νέα πνοή σε παλιά αντικείμενα, αυξάνοντας την αξία τους και ενισχύοντας ταυτόχρονα την προστασία του πλανήτη μας. Αν θέλεις να δεις μια αλλαγή στη καθημερινότητά σου, μη το σκέφτεσαι και πολύ: Δώσε νέα ζωή στα αντικείμενά σου, σήμερα!
Γράφει: Μαίρη Κάντα
PHOTO: PIXABAY